De toren van de Allemanskerk

De toren van de Allemanskerk is gebouwd in Romaanse stijl. Dat is te zien aan de ronde bogen (zie rechts). Ronde bogen werden al door de Romeinen gebruikt en waren een beproefde manier om openingen in een muur te maken. De aanpak bracht met zich mee dat er dikke muren zijn en kleine openingen en dat de ruimtes niet erg groot konden worden omdat de overspanningen als ze ook zo uitgevoerd werden erg zwaar werden. De toren van de Allemanskerk draagt er de sporen van oorspronkelijk uit de 12e eeuw te zijn. Er zijn namelijk series Romaanse rondbogen als versiering te zien (zie links) en dat duidt op een laat stadium. Bogen werden eerst functioneel toegepast en pas later ornamenteel. In de 12e eeuw komt de Gothiek ook al op, vanaf ca. 1140, dus een datering in de 12e eeuw lijkt zeker.

Toen de toren gebouwd werd was dat waarschijnlijk dat het hele gebouw nieuw in tufdrijfsteen werd opgetrokken ter vervanging van een eerdere houten kerk. De toren had oorspronkelijk een spits, maar in 1621 is deze spits op de toren door blikseminslag verloren gegaan en niet meer vervangen.
De huidige toren is voor een belangrijk deel nog de oorspronkelijke toren.

De kerk van Oudkarspel heette in de 11e eeuw de Aldenkercha. Dat wijst erop dat er al geruime tijd een kerk was. Dat is niet verwonderlijk, want in de 7e en 8e eeuw verbreidden Willibrord en Adelbert het Christelijk geloof in Noord-Holland. We worden daar onder andere aan herinnerd door de Willibrordusput in Heiloo en de Adelbertusput en Adelbertus Abdij in Egmond.

Later in de Middeleeuwen kwam de kerk van Oudkarspel bekend te staan als de St. Maartenskerk, gewijd aan de heilige Martinus, bisschop van Tours. St Maarten was de beschermheilige van Utrecht. Die naam kan ermee te maken hebben dat de bisschop van Utrecht tot 1094 eigenaar van de parochie waar de kerk van Oudkarspel in lag. Het document waarmee bisschop Conrad officieel afstand deed van zijn rechten op de parochie Schoorl en de bijkerken (waarvan de kerk van Oudkarspel er één was) vermeldt dat hij de parochie "in bezit gegeven heeft aan de H. Joannes en diens kanunniken te Utrecht om de vruchten daarvan ten behoeve van hun gewaden te genieten." De opbrengsten van de kerkelijke goederen in Schoorl en omgeving gingen vanaf 1094 dus naar de St Janskerk in Utrecht. Die moest ook zorgdragen voor de zielzorg daar en benoemde de zielszorgers in Schoorl, Bergen, Oudkarspel, Noord-Scharwoude en Zuid-Scharwoude. De band met Utrecht (St Maarten) werd door de verandering bestendigd, en de Naam St Maartenskerk is daar misschien wel een gevolg van.

Tussen 1862 en 1870 is er een grote verbouwing van de kerk en de toren geweest. Voor meer over het probleem van de scheve toren en de resulterende restauratie, klik hier. De kerk kreeg een neo-gotisch pseudobasikaal schip. De toren was 42 meter hoog en had 4 transen en een omloop en werd opnieuw voorzien van een spits. Reeds in 1896 werd de torenspits door bliksem getroffen, maar de schade werd hersteld.

Na de brand van 1969 werd gekozen voor restauratie naar de toestand van de voltooide kerk in de 17e eeuw (met kerktoren zonder spits).

In 2009 werd de toren grondig gerestaureerd.